Tinnitus en oorsuizen: complete gids
Een constante piep, brom of ruis in je oor die maar niet weggaat. Tinnitus treft miljoenen mensen en kan enorm frustrerend zijn. In deze uitgebreide gids lees je wat tinnitus precies is, welke oorzaken er zijn, wanneer je naar een arts moet, welke behandelingen effectief zijn, en praktische tips om beter met tinnitus om te gaan. Met de juiste aanpak kun je leren om de tinnitus minder te horen en je kwaliteit van leven te behouden.
13 minuten leestijd
Last van oorsuizen? Vind een hoorspecialist bij jou in de buurt voor een gehoortest en advies over tinnitus-oplossingen zoals hoortoestellen met maskeringsfunctie.
Wat is tinnitus?
Tinnitus (uitgesproken als tin-NI-tus of TIN-i-tus) is de medische term voor het waarnemen van geluid zonder dat er een externe geluidsbron is. In de volksmond wordt dit ook wel oorsuizen, oorpiepen, oorruisen of "piep in het oor" genoemd. Het geluid lijkt uit je oor of hoofd te komen en kan enorm variëren van persoon tot persoon.
Belangrijk om te weten: tinnitus is geen ziekte op zich, maar een symptoom. Het is een signaal dat er iets is veranderd in je gehoorsysteem. Dit kan variëren van iets onschuldigs (tijdelijke tinnitus na een concert) tot een aanwijzing voor gehoorverlies of andere aandoeningen.
Hoe wordt tinnitus ervaren?
Tinnitus kan vele vormen aannemen. Mensen beschrijven het geluid vaak als:
Het geluid kan continu aanwezig zijn of komen en gaan. Het kan in één oor zitten, in beide oren, of "in het hoofd" worden waargenomen. De intensiteit varieert ook: van nauwelijks merkbaar tot overweldigend. Interessant is dat dezelfde objectieve tinnitus door de ene persoon als zeer storend wordt ervaren en door de andere nauwelijks wordt opgemerkt.
Hoe vaak komt tinnitus voor?
Tinnitus is veel voorkomender dan de meeste mensen denken. Je staat er niet alleen voor.
Cijfers over tinnitus:
- •10-15% van de volwassen bevolking ervaart tinnitus
- •2+ miljoen mensen in Nederland en België hebben tinnitus
- •1-2% heeft ernstige, invaliderende tinnitus
- •80% van de mensen met tinnitus heeft ook gehoorverlies
- •Komt vaker voor naarmate je ouder wordt
Soorten tinnitus
Er zijn verschillende manieren om tinnitus te classificeren. De belangrijkste indeling is die tussen subjectieve en objectieve tinnitus.
Subjectieve tinnitus (95%)
De meest voorkomende vorm. Alleen jijzelf hoort het geluid - het kan niet door anderen worden waargenomen of gemeten. Dit type is meestal gerelateerd aan gehoorschade of gehoorverlies.
Oorzaken: gehoorschade, ouderdomsgehoorverlies, oorsmeer, medicatie
Objectieve tinnitus (5%)
Zeldzaam. Het geluid is daadwerkelijk aanwezig en kan soms door een arts worden gehoord of gemeten. Vaak pulsderend of klikkend.
Oorzaken: bloedvataandoeningen, spiertrekkingen, kaakproblemen
Pulserende (pulserend) tinnitus
Een speciale vorm waarbij het geluid ritmisch is en synchroon loopt met je hartslag. Dit kan wijzen op een bloedvataandoening en moet altijd door een arts worden onderzocht. Soms is het onschuldig, maar het kan ook een aanwijzing zijn voor hoge bloeddruk of een vernauwing in de bloedvaten.
Tijdelijke vs. chronische tinnitus
Tijdelijke tinnitus: Treedt op na blootstelling aan hard geluid (concert, festival, klussen) en verdwijnt meestal binnen 24-48 uur. Dit is een waarschuwingssignaal dat je gehoor is belast.
Chronische tinnitus: Tinnitus die langer dan 3 maanden aanhoudt. Dit gaat meestal niet vanzelf weg, maar is wel goed te managen met de juiste behandeling.
Oorzaken van tinnitus
Tinnitus kan vele oorzaken hebben. Vaak is het een combinatie van factoren. De meest voorkomende oorzaken zijn:
Gehoorschade door lawaai
De meest voorkomende oorzaak. Blootstelling aan hard geluid (concerten, festivals, machines, hoofdtelefoons op hoog volume) beschadigt de haarcellen in het binnenoor. Deze beschadigde cellen sturen "valse signalen" naar de hersenen, die worden waargenomen als tinnitus. Lees meer over gehoorschade en preventie.
Ouderdomsgehoorverlies (presbyacusis)
Met het ouder worden slijten de haarcellen natuurlijk. De hersenen proberen het ontbrekende geluid te "compenseren" door zelf geluiden te genereren. Tinnitus komt daarom vaak samen voor met ouderdomsgehoorverlies.
Oorsmeer of verstopping
Een ophoping van oorsmeer kan druk op het trommelvlies veroorzaken en tinnitus geven. Dit is gelukkig eenvoudig te behandelen door het oorsmeer te laten verwijderen, waarna de tinnitus vaak verdwijnt.
Medicatie (ototoxische medicijnen)
Sommige medicijnen kunnen tinnitus veroorzaken of verergeren. Dit geldt onder andere voor: hoge doses aspirine, bepaalde antibiotica (aminoglycosiden), sommige diuretica (plaspillen), chemotherapie, en sommige antidepressiva. Meld tinnitus altijd aan je arts als je medicatie gebruikt.
Oorontstekingen
Ontstekingen van het middenoor of binnenoor kunnen tinnitus veroorzaken. Na behandeling van de ontsteking verdwijnt de tinnitus vaak weer.
Ziekte van Ménière
Een aandoening van het binnenoor die aanvallen van gehoorverlies, tinnitus, een vol gevoel in het oor, en heftige duizeligheid veroorzaakt. Vereist behandeling door een KNO-arts.
Overige oorzaken
- • Kaakproblemen (TMD): Het kaakgewricht zit dicht bij het oor en kan tinnitus veroorzaken
- • Hoofd- of nekletsel: Trauma kan het gehoorsysteem beïnvloeden
- • Hoge bloeddruk: Kan pulserende tinnitus veroorzaken
- • Stress en spanning: Kan tinnitus uitlokken of verergeren
- • Vestibularis schwannoom: Een zeldzame, goedaardige tumor op de gehoorzenuw
Wanneer naar een hoorwinkel of arts?
Niet alle tinnitus vereist direct medische actie. Tijdelijke tinnitus na een concert verdwijnt meestal vanzelf. Maar in bepaalde situaties moet je wel actie ondernemen.
Ga direct naar de huisarts bij:
- Plotselinge tinnitus die gepaard gaat met gehoorverlies (kan wijzen op plotseling gehoorverlies)
- Tinnitus in slechts één oor (kan wijzen op een tumor of andere aandoening)
- Pulserende tinnitus (synchroon met je hartslag)
- Tinnitus met duizeligheid of balansproblemen
- Tinnitus na hoofdletsel
Ga naar de hoorwinkel bij:
- Chronische tinnitus (langer dan 3 maanden) zonder bovenstaande alarmsymptomen
- Tinnitus in combinatie met vermoeden van gehoorverlies
- Interesse in hoortoestellen met tinnitus-maskeringsfunctie
Vind een hoorwinkel bij jou in de buurt voor een gratis gehoortest en tinnitus-advies.
Diagnose van tinnitus
Bij de diagnose van tinnitus wordt gekeken naar de oorzaak en ernst. Dit kan zowel bij de huisarts, KNO-arts als bij de audicien in de hoorwinkel.
Gehoortest (audiogram)
Een audiogram meet je gehoor over verschillende frequenties. Vaak is er gehoorverlies op de frequentie waar de tinnitus zit. Dit kan helpen bij het bepalen van de juiste behandeling.
Tinnitusmatching
Hierbij wordt geprobeerd de toonhoogte en luidheid van je tinnitus te bepalen door vergelijking met externe geluiden. Dit helpt bij het instellen van maskeringsapparatuur.
Lichamelijk onderzoek
De arts kijkt in je oren (otoscopie), controleert je bloeddruk, en onderzoekt mogelijk je nek en kaak. Bij pulserende tinnitus kan de bloedstroom worden beluisterd.
Beeldvorming (indien nodig)
Bij eenzijdige of pulserende tinnitus kan een MRI of CT-scan worden gedaan om structurele oorzaken uit te sluiten, zoals een tumor of bloedvataandoening.
Behandelmogelijkheden
Er is geen genezing voor de meeste vormen van tinnitus, maar er zijn wel effectieve behandelingen die de hinder aanzienlijk kunnen verminderen. Het doel is niet per se de tinnitus te laten verdwijnen, maar om te leren ermee om te gaan zodat het je leven niet meer domineert.
Hoortoestellen met tinnitus-functie
Veel moderne hoortoestellen hebben ingebouwde tinnitus-maskering. Ze spelen rustgevende geluiden (ruis, natuurgeluiden) af die de tinnitus minder opvallend maken. Daarnaast versterken ze omgevingsgeluiden, waardoor de hersenen minder focussen op de tinnitus.
Geluidstherapie
Het luisteren naar achtergrondgeluid (witte ruis, roze ruis, natuurgeluiden, zachte muziek) maakt de tinnitus minder opvallend. Dit kan via apps, speciale apparaatjes, of je hoortoestel. Vooral 's nachts kan dit helpen om in slaap te vallen.
Cognitieve gedragstherapie (CGT)
Een bewezen effectieve behandeling die helpt om anders met de tinnitus om te gaan. Je leert negatieve gedachten en reacties te veranderen, waardoor de hinder afneemt. De tinnitus verdwijnt niet, maar de impact op je leven vermindert significant.
Tinnitus Retraining Therapie (TRT)
Een combinatie van geluidstherapie en counseling. Het doel is om de hersenen te trainen de tinnitus te "negeren" - vergelijkbaar met hoe je het tikken van een klok na een tijdje niet meer hoort. Dit proces heet habituatie.
Behandeling van onderliggende oorzaak
Als de tinnitus een specifieke oorzaak heeft (oorsmeer, oorontsteking, kaakproblemen, hoge bloeddruk), kan behandeling daarvan de tinnitus verminderen of laten verdwijnen.
Zelfhulptips bij tinnitus
Naast professionele behandeling zijn er veel dingen die je zelf kunt doen om de tinnitus minder hinderlijk te maken.
Wat helpt
- • Achtergrondgeluid: Zet een ventilator, radio of app aan
- • Voldoende slaap: Vermoeidheid verergert tinnitus
- • Ontspanning: Yoga, meditatie, ademhalingsoefeningen
- • Beweging: Regelmatige lichaamsbeweging vermindert stress
- • Gehoorbescherming: Voorkom verdere gehoorschade
- • Afleiden: Blijf actief en betrokken bij activiteiten
Wat te vermijden
- • Absolute stilte: Maakt tinnitus opvallender
- • Te veel cafeïne: Kan tinnitus verergeren
- • Overmatig alcohol: Tijdelijke verergering
- • Stress en piekeren: Versterkt de focus op tinnitus
- • Hard geluid: Voorkom verdere schade
- • Zout in grote hoeveelheden: Kan bij sommigen helpen
Tips voor slapen met tinnitus
- • Gebruik een geluidsapp of witte-ruismachine naast je bed
- • Houd een vast slaapritme aan
- • Vermijd schermen vlak voor het slapen
- • Doe ontspanningsoefeningen voor het slapengaan
- • Maak je slaapkamer donker en koel
Leven met tinnitus
Hoewel tinnitus frustrerend kan zijn, leren de meeste mensen er met de tijd mee omgaan. Dit proces heet habituatie: je hersenen leren de tinnitus te negeren, zoals je na een tijdje het tikken van een klok of het geruis van verkeer niet meer hoort.
Positieve feiten over tinnitus:
- Tinnitus wordt meestal minder hinderlijk met de tijd
- Effectieve behandelingen zijn beschikbaar
- De meeste mensen met tinnitus leiden een normaal leven
- Hoortoestellen kunnen significant helpen
Zoek hulp als de tinnitus je leven domineert. Praat erover met je huisarts, vraag een verwijzing naar een audioloog, of bezoek een hoorwinkel voor advies over hooroplossingen. Je hoeft er niet alleen mee te dealen.
Veelgestelde vragen
Gaat tinnitus vanzelf weer over?▼
Tijdelijke tinnitus na blootstelling aan hard geluid verdwijnt meestal binnen 24-48 uur. Chronische tinnitus (langer dan 3 maanden aanwezig) gaat meestal niet vanzelf over, maar is wel goed te behandelen en te leren managen. Veel mensen leren met de tijd hun tinnitus te accepteren en minder te horen.
Is tinnitus een teken van gehoorverlies?▼
Vaak wel. Tinnitus komt in ongeveer 80% van de gevallen voor samen met enige mate van gehoorverlies. De hersenen proberen het ontbrekende geluid te compenseren door zelf geluiden te genereren, wat we als tinnitus ervaren. Een gehoortest bij de hoorwinkel kan uitwijzen of er sprake is van gehoorverlies.
Kan een hoortoestel helpen tegen tinnitus?▼
Ja, hoortoestellen kunnen zeer effectief zijn bij tinnitus. Ten eerste versterken ze omgevingsgeluiden, waardoor de tinnitus minder opvalt. Ten tweede hebben veel moderne hoortoestellen ingebouwde tinnitus-maskeringsfuncties die rustgevende geluiden afspelen om de tinnitus te maskeren.
Wanneer moet ik naar de dokter met tinnitus?▼
Ga direct naar de huisarts bij: plotselinge tinnitus (kan wijzen op plotseling gehoorverlies), tinnitus in slechts één oor, pulserende tinnitus (op het ritme van je hart), tinnitus met duizeligheid of balansproblemen, tinnitus na een hoofdletsel, of als de tinnitus je dagelijks functioneren of slaap ernstig beïnvloedt.
Wat maakt tinnitus erger?▼
Bekende verergerende factoren zijn: stress en spanning, vermoeidheid en slaapgebrek, te veel cafeïne of alcohol, absolute stilte (waardoor de tinnitus opvallender wordt), blootstelling aan hard geluid, en bepaalde medicijnen. Ook oorontstekingen en oorsmeer kunnen tinnitus tijdelijk verergeren.
Hoeveel mensen hebben last van tinnitus?▼
Tinnitus komt veel voor: naar schatting 10-15% van de bevolking ervaart tinnitus. In Nederland en België gaat het om meer dan 2 miljoen mensen. Bij ongeveer 1-2% is de tinnitus zo ernstig dat het dagelijks leven significant wordt beïnvloed. De kans op tinnitus neemt toe met de leeftijd.
Conclusie: tinnitus is behandelbaar
Hoewel tinnitus frustrerend kan zijn, is het geen hopeloos probleem. Met de juiste behandeling en aanpassingen kunnen de meeste mensen leren hun tinnitus minder te horen en een normaal leven te leiden. Hoortoestellen met tinnitus-maskering, geluidstherapie en cognitieve therapie zijn effectieve opties.
Klaar om hulp te zoeken? Vind een hoorwinkel bij jou in de buurt voor een gehoortest en advies over tinnitus-oplossingen.